قایناق: آذری درگی‌سی- 13-نجۆ سایێ – 1385 گۆز بؤلۆمۆ- صص 86-84

چاراوْیماغێن «قێرخ بۇلاق» کندیده بؤیۆک بیر گؤل وار. هر ایل یازێن اوّللرینده مین‌لر کؤچری اؤردک بۆ گؤله گلیب و پایێزێن سوْن آیلارێنا قده‌ر بۆ گؤلۆن ماوی سۇلارێندا اۆزۆب و گزه‌ر. بۇ اؤردکلرین آدێنا «قاشقالداق» دئیه‌رلر. قاشقالداق‌لارێن بدنلری قارا، آلێنلارێ آغ و آیاقلارێ قێرمێزێ‌دێر. دوْغرۇداندا بۇ اؤردکلر چوْخ گؤیچه‌ک و گؤزل‌دیر. کندین قێز-اوْغلانلارێ یاز و یای گۆنلرینده بۇ اؤردکلرین تاماشاسێنا دۇرۇب و اوْنلارێن تاماشاسێندان لذّت آپارارلار. پایێز گلنده، اوْ زامان کی چمنلرین رنگی سارالێب، گۆللر سوْلۇب و بۆلبۆل‌لرین خوْش سسلری باغلاردان کسیلر، قاشقالداق‌لار گؤلۆن قێراغێنا یێغێشیب و آغێر بیر فیکره گئده‌رلر ... کؤچ فیکیرینه، نه چتین اوْلۇر آیرێلێق ...

قێرخ بۇلاق گؤلۆندن آیرێلماق قوصّه‌سی، قاشقالداق‌لارێن اۆره‌یینی سێخار، آیرێلماغێ اؤزلرینه بؤیۆک قم-کدر حئساب ائدر و بۇ قم-کدردن حزین-حزین آغلایارلار.

پایێزێن سوْن گۆنلری ایدی. سۇلار یاواش-یاواش دوْنۇرلار. گؤیده‌کی دورنالار قاتار-قاتار بغداد ائللرینه کؤچۆردۆلر. قاشقالداق‌لار دا مین حسرتله اؤزلرینی کؤچ اۆچۆن حاضێرلایێردێلار.

قاشقالداق‌لار سفره گئجه چێخارلار. آخشام قارانلێق‌لاشاندا اؤردک‌لرین باشچێ‌سی گؤیه قالخێب و یوْلا دۆشمه‌یی تکلیف ائتدی. «آرزێ» آدلێ بیر کؤرپه قاشقالداق اۆزۆنۆ آناسێنا تۇتۇب دئدی:

-         آنا یوْل منی یوْراجاقدێرمێ؟

-         یوْراجاقدێر بالام – دئیه آنا جاواب وئردی.

-         آنا یوْل بیزی آیاقدان سالاجاقدێرمێ؟ - دئیه آرزێ یئنه ده سوْرۇشدۇ.

-         یوْل منیم گؤزل بالام! یوْل بیزی یوْرسادا آمما هئچ واخت آیاقدان سالابیلمز – دئیه آنا جاواب وئردی.

اؤردکلر گؤزلرینده قم، اۆزلرینده سئوینج قاناد چالێب قارانلێق گؤیلره یۆکسلدیلر. دۆزدۆر کی اوْلار اؤز سئومه‌لی گؤللریندن آیرێلێردێلار لاکین «کرکوک» شهرینده ایستی گؤللر، آل الوان گۆللر و گؤی چیمنلر اوْنلارێ گؤزله‌ییردیلر. هله بیر آز یوْل گئتمیشدیلر کی، آنا قوش اۆزۆنۆ یوْلداشلارێنا تۇتوب دئدی:

-         منیم آرزێم هانێ؟ سسی گلمیر.

بیریسی جاواب وئردی:

-         بیز اوْنۇ اۇچمامێشدان قاباق گؤردۆک، لاکین ایندی گؤزۆمۆزه دَیمیر.

آنا هامێدان سوْراقلاشدێ آمما آرزێ یوْخ ایدی. کیمسه سوْراغێنێ وئرمه‌دی، سانکێ آرزێ بیر دامجێ سۇ اوْلۇب یئره باتمێشدێ.

آنا دئدی:

-         من قایێدێرام

دئدیلر:

-         گئتمه تاپا بیلمزسن ...

آنا قایێتدێ، قاشقالداق‌لار اؤز یوْللارێنا داوام وئردیلر، آنا قاشقالداق گؤلۆنۆن یانێنا گلیب سسله‌ندێ:

-         آرزێ! بالام

بیر سس گلمه‌دی. یوْرۇلمۇشدو. بیر داشێن اۆستۆنده اوْتۇردۇ. گئجه سۆکوتا دالمێشدێ چاققال‌لار اۇلویوردولار. آنا گؤلۆن هر طرفینه باش چکیب بالاسێنێ گزدی آمما آرزێ‌دان بیر خبر چێخمادێ. آنا سحر آچێلانادک{جاق یازساق یاخچی اوْلابیله‌ر} بالاسێنێ گزدی. آمما اوْندان بیر نیشان تاپابیلمه‌دی.

سحر آچێلاندا، آنا اۆزۆنۆ داغا تۇتوب یئنه قێشقێردێ:

-         آرزێم... بالام...

داغدان بیر سس قوْپدۇ:

-         ب...الا...ب...الا.

آنا داغا سارێ اۆچدۆ، داغدا ایسه بیر نیشان یوْخ ایدی. قێشێن ایلک قارێ یاغماغا باشلامێشدێ. گؤل سس‌سیزجه کؤکسۆنۆ گؤیدن دۆشه‌ن قارلارێن اۆزۆنه آچمێشدێ ...کیمسه گؤرۆنمۆردۆ. آنا یئنه ده بیر قارا داش اۆستۆنده اوْتۇرۇب بالاسێنێ سسله‌دی. یئنه ده داغلار اوْنا جاواب وئردی؛ گؤزلری یاشا دوْلدۇ، ایختییارسێز ایکی دامجێ یاش مێروارێ کیمی گؤزلریندن آخدێ، آنا سس‌سیزجه آغلاماغا باشلادێ. بۇ زامان بیر سارێ دوْوشان¹ اوْرادان کئچیردی. قاشقالداغێ آغلایا-آغلایا گؤرۆب اوْنا یاخێن‌لاشدێ سالام وئریب سوْرۇشدۇ:

-         آنا نه‌یه آغلایێرسان؟

-         سن منیم آرزێمێ گؤرمه‌دین؟ - دئیه آنا سوْرۇشدۇ.

-         آنا ایتیرنی آختارمازلار. ایندی یوْلداشلارێن اۇزاقلاشار، سن تک قالێب هلاک اوْلارسان. دۇر گؤیه چێخ، ایندی یوْلداشلارێ‌نێن گؤزلری یوْلدادێر.

-         بالامێ تاپماسام یوْلا دۆشمرم، من بالامێ آختارێرام.

-         قار چوْخ یاغێب، شاختا سنی قۇرۇداجاق، دۇر آیاغا یوْخسا گئج اوْلار.

-         من بالاسێز نئجه گئدیم؟ دئیه آنا یئنه ده آرزێ‌نێ آختارماغا باشلادێ.

دوْوشان گؤردۆکی آنا گئتمیر. اۆزۆنۆ آنایا سارێ تۇتۇب دئدی:

-         اوْ داغێن اته‌یینه بیر باخ!

آنا داغێن اته‌یینه سارێ اۆچدۆ. بیر تۆلکۆ یاتمێشدێ، آنانێ گؤرجک دیک دۇرۇب قاچدێ. آنا یاخێن‌لاشاندا آغ-آغپاق قارلارێن اۆستۆنده آرزێ‌نێن قارا للک‌لری-خێنالێ آیاقلارێ و قانلێ کاکۆلۆنۆ گؤردۆ.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

1-    تۆرک ائلینین ایچینده دوْوشان نحس و پیس خبر بیلدیره‌ن حئیوان کیمی اینانێلێر و اوْنۇ بداوْغۇر حئیوان آدلارلار بئله کی کیسمه‌نین ایلکین قاباغێنا چێخان بیر دوْوشان اوْلا اوْ ایشی و گۆنۆ دۆز گلمه‌ز.«دوْوشان بد اوْغۇر اوْلار – قۇرد اۆزۆ اوْغۇرلۇ اوْلار»